Methodologie
Een onderbouwde methodiek voor bestuurlijke diagnostiek
Organisatiekompas™ werd ontwikkeld vanuit één centrale vraag:
Waarom blijven dezelfde organisatieproblemen ondanks eerdere inspanningen terugkomen?
Veel instrumenten brengen problemen, risico's of ervaringen in kaart. Organisatiekompas onderzoekt een andere dimensie: het vermogen van organisaties om zichzelf effectief bij te sturen.
Kernconcept
Bijsturingsvermogen als centraal uitgangspunt
Binnen de methodologie van Organisatiekompas verwijzen we hiernaar als corrigeerbaarheid: het vermogen van een organisatie om signalen, fouten, spanningen en nieuwe inzichten om te zetten in bestuurlijke bijsturing.
Sterke organisaties onderscheiden zich niet doordat zij geen problemen kennen. Zij onderscheiden zich door de manier waarop zij met problemen omgaan.
Organisatiekompas onderzoekt daarom niet:
- Wie gelijk heeft
- Welke persoon verantwoordelijk is
- Welke afdeling het probleem veroorzaakt
Het instrument onderzoekt uitsluitend het bijsturingsvermogen van het organisatiesysteem.
Het X-Y-Z-model
Drie perspectieven op dezelfde organisatie
Organisatiekompas brengt drie samenhangende perspectieven met elkaar in verband.
Besluitstructuur
- Zijn bevoegdheden duidelijk vastgelegd?
- Is invloed vóór besluitvorming georganiseerd?
- Kunnen beslissingen formeel worden herzien?
Beslissingsgedrag
- Hoe transparant verloopt besluitvorming?
- Is er ruimte voor tegenspraak?
- Worden fouten gebruikt om bij te sturen?
Ervaren realiteit
- Zijn problemen bespreekbaar?
- Worden signalen opgevolgd?
- Raken problemen opgelost?
De samenhang tussen deze drie perspectieven maakt zichtbaar waarom bepaalde problemen blijven terugkeren en waar de grootste ontwikkelkansen liggen.
Diagnostisch instrumentarium
Zestien diagnostische indicatoren
De resultaten worden geanalyseerd aan de hand van zestien diagnostische indicatoren die inzicht geven in het bijsturingsvermogen van het organisatiesysteem.
Voorbeelden zijn:
Deze indicatoren worden nooit afzonderlijk geïnterpreteerd, maar steeds in hun onderlinge samenhang.
Eigen model
De Fragmentatiekaart™
Een belangrijk onderdeel van de methodiek is de Fragmentatiekaart™. Deze kaart onderzoekt hoe de formele besluitstructuur (X) en het feitelijke beslissingsgedrag (Y) zich tot elkaar verhouden en onderscheidt vier mogelijke organisatieprofielen.
De Fragmentatiekaart™ beoordeelt niet de kwaliteit van een organisatie, maar helpt verklaren hoe corrigeerbaarheid zich binnen het organisatiesysteem manifesteert.
Onderbouwing
Transparantie en onderbouwing
Organisatiekompas steunt op een uitgewerkt methodologisch referentiekader en wordt ondersteund door verschillende interne referentiedocumenten, waaronder:
- Constructfiches voor de diagnostische indicatoren
- Een theoretische afleidingsmatrix
- Een scorings- en interpretatiehandleiding
- Een technisch analyseverslag
Deze documenten dragen bij aan de inhoudelijke transparantie en verdere ontwikkeling van het instrument.